varyemez
25-01-05, 04:57
ETHERNET KARTLARI
Ethemet kartları network sistemlerinde kullanılan bilgisayarlar (terminaller ve ana bilgisayarlar) arasındaki iletişimi sağlayan devrelerdir. Ethernet kartlar 8, 16 ve 32 bit'lik olabilmektedir.
11.1.1 BÖLÜMLERİ
şekilde de göriildüğü gibi, ethemet kartları çeşitli bölümlerden oluşmaktadır. Bu bölümler aşağıda açıklanmaktadır.
UTP (Unshielded Twisted Pair) Port
Bir kablo bağlantı çeşididir.
Bu kablo yardımıyla yapılan, bilgisayarlar arası bağlantı Ana bilgisayara bağlı dağıtıcı aygıtlar (multiplexer) yardımıyla terminallere dağıtılır.
Led Indicators
Bu ışıklar(led) yardımıyla giden-gelen veriler /çakışma /kablo kopukluğu gibi durumlar gözlenir.
Socket For Optional BootROM
Sistemin ethernet kart üzerine takılan bir ROM devre yardımıyla açmasını (ana bilgisayara bağlanması) sağlayan BootROM' un takıldığı yuva.
BNC Port
BNC yaygın olarak kullanılan bir bağlantı çeşididir. Kısa mesafelerde kullanılır ve ucuzdur.
Çeşitli bilgisayarların aynı hat üzerinden seri olarak bağlanmasını sağlar.
Jumper ayarları
Ethernet kartlar üzerinde çeşitli jumper ayarları bulunmaktadır. Bu jumper ayarları ; BootROM seçimi, kablo mesafesi, IRQ, I/O base adress v.b ayarlamalar içindir. Bazı ethernet kartlarda jumper bulunmamaktadır. Yapılacak ayarlamalar, kartla birlikte gelen bir setup yazılımı yardımıyla yapılır.
11.1.2 ETHERNET KARTLARININ MONTAJI
Ethernet kartının montajı, herhangi bir kartm montajı kadar kolaydır.
1. ADIM: Jumper ayarlarmın yapılması.
Eğer ethernet kartınız Jumper'li ise bazı jumper ayarları yapmanız gerekebilir. Jumper seti gerektiren durumlar;
1- Ethernet kartı takılan terminalin Sabit disk'ten, ya da disketten değil de BootROM'dan açılı, yapması istenebilir. Bunun için, ethemet kartınıza uygun (genelde NE2000'dir) bir BootROM takarak, üzerindeki jumperları BootROM olarak ayarlamalısınız.
2- Sisteminizde dahili modem benzeri bir aygıt varsa, ethernet kartın IRQ(kesme) ve I/O BASE adreslerini ayarlamanız gerekecek.
3- Bazı echernet kartları üzerinde kablo mesafesini ayarlamak için bir jumper bulunabilir. Bu jumper yardımı ile kablo mesafesi ayarlanır.
2. ADIM: Uygun yuva belirlendikten sonra, kartın takılması. Ethernet kartınızı 8, 16 ya da 32 bitlik olmasına göre bir yuva belirleyip takınız.
3. ADIM: Vidaların takılması.
Kartınız yuvaya tam olarak oturttuktan sonra vidasını takıp sağlamlaştırın. Daha sonra kasa kapağını kapatabilirsiniz.
11.1.3 OLASI SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
Sorun:
Bilgisayarlar arasında bağlantı kurulamıyor.
Çözüm:
Ethernet kablosunu ve konnektörleri kontrol edin.
Sorun:
Kullanılan işletim sistemi, ethernet kartı yok hatası veriyor.
Çözüm:
Ethernet kart, sistemdeki başka bir kart ile çakışıyor olabilir. Kartın IRQ ve BASE adres ayarlarını gözden geçirin.
Sorun:
Bazen bağlantı kesiliyor.
Çözüm:
Etheroet kartında problem olabilir. Başka bir kart deneyin. Kabloda kopukluk olabilir. Bir ölçü aleti ile kabloyu ölçün. Konnektörlerde kısa devre olabilir. Konnektörleri kontrol edin.
Sorun:
Kabto ve konnektörler sağlam, çalıştığı bilinen bir kart kullanılıyor ama bağlantı yok.
Çözüm:
Kartı başka bir yuvada deneyin. Anakartın bu ethernet kart ile uyumluluğunu gözden geçirin. Ethernet kartı ile çakışan bir kart olup olmadığına bakın
Soru:
Ethernet kartın takılı olduğu bilgisayarda fare çalışmıyor.
Çözüm:
Ethernet kartları genellikle IRQ3, BASE adres 300h'yi kullanırlar. Burada fare'nin takılı olduğu seri portun IRQ'larını gözden geçirin.
Sorun:
BootROM takılı olduğu halde BootROM'dan açmıyor.
Çözüm:
Sistemin BootROM'dan açması için gerekenleri yapın. Bu işlem kullanılan işletim sistemine göre değişir. Örneğin; Novell işletim sisteminde WSGEN komutu kullanılır. WSGEN komutuyla, açılış disketi okutularak, bu disketteki bilgilerin bulunduğu bir dosya (NET$DOS.SYS) oluşturulur. Bu işlem bir defa yapılır, ve bilgisayarı diskete gerek duymadan BootROM'dan açtırabilirsiniz
Jumper'lı bir ethernet kartı kullanılıyorsa, kullanım kılavuzundan yararlanarak, kartın BootROM ile ilgili jumper ayarlarını yapın.
Jumper'sız ethemet kart ise, yanında gelen setup disketi yardımı ile ethernet karta BootROM'u tanıtın.
BootROM'lar çeşitli kapasitelerde olabilmektedir. BootROM'un kaç KB olduğunu ayarlayan jumper'ı gözden geçirin.
Ethernet kartlarında genellikle NE2000 uyumluluğu aramamaktadır. Kullanılan BootROM, NF2000 ile uyumlu değildir ya da ethernet üzerinden bu tanımlama yapılmamıştır.
Sorun:
Novell işletim sistemi altında, ethernet Ethernet Hardware Fails To Respond mesajı veriyor.
Çözüm:
Ethernet kartı takılı değildir. Bilgisayar ethernet kartını görmüyor ya da kart arızalı olabilir.
11.2 SCSI ARABİRİMİ
SCSI (Small Computer System Interface), bir disk arabiriminin ötesinde çok çeşitli çevre biriınlerini denetleyen bir aygıt yöneticisidir. SCSI, kendi üzerindeki BIOS yardımı ile bilgisayarın BIOS'undan bağımsız olarak çeşitli çevre birimlerini yönetmektedir. SCSI, CD-ROM, Sabit Disk, Disket Sürücü, Teyp Yedekleme Birimi gibi ard arda bağlanmış 7 adet aygıtı denetleyebilir.
11.2.1 SCSI ARABİRİMİNİN MONTAJI
SCSI arabiriminin montajı, diğer arabirimlere göre daha zordur.
1. ADIM:
SCSI arabiriminin kaç bitlik olduğuna göre (8,16 ya da 32), onu takacağınız genişleme yuvasını belirleyiniz. Ancak 8 bitlik kartlar anık pek kullanılmamaktadır. Büyük olasılıkla 16 bitlik bir kart olacaktır. Bu kartı 16 bitlik bir genişleme yuvasına takınız.
2. ADIM:
SCSI karta bağlayacağınız birimlerin her birine, "ID number" olarak adlandırılan ve 0'dan 7'ye kadar değer alabilen sayılar atanmaktadır. SCSI arabirimi, standart olarak 7 değeri ile gelir. Diğer taraftan, SCSI arabirimine bağlanan birimler ise, 0 veya 1 atanmış olarak bulunmaktadır. Bu numaraları SCSI kartı üzerindeki jumper'ları kullanarak değiştirebilirsiniz.
3. ADIM:
Kart ile birlikte gelen ve SCSI birimleri ile iletişimi sağlayacak olan kabloları karta takın.
4. ADIM:
Eğer SCSI arabirimini disket sürücü için de kullanacaksanız, ya disket sürücü kontrol kartını iptal ederek SCSI üzerindekini (Floppy Disk Connector) kullanacaksınız, ya da eski kontrol kartınızı kullanmaya devam edeceksiniz. SCSI üzerindeki sürücüyü jumperlardan kapatın.
5. ADIM:
SCSI arabirimine taktığınız kabloları, ilgili birimlere bağlayın.
6. ADIM:
SCSI arabirimleri genellikle 0 numaralı aygıttan boot (açılış) etmenize izin verirler. Bu yüzden açılış yapacak aygıtı 0 olarak numaralandırın. Sonraki aygıtları da 1'den itibaren numaralandırın.
7. ADIM:
Son olarak, son SCSI biriminizdeki "Terminating Resistors / Sonlandırma Direnci" olarak adlandırılan ve başka SCSI biriminin olmadığını ifade eden jumper'ı kapatınız.
Her SCSI biriminin arkasında bir SCSI çıkışı bulunmaktadır. Bu çıkış yardımıyla, harici aygıtların bağlanması sağlanmaktadır. (External SCSI Connector). Örneğin, harici CD-ROM sürücü.
SCSI arabiriminin yukarıda anlatılan montajı sırasında, elinizdeki kartla ilgili ayrıntılar için kullanım kılavuzundan mutlaka yararlanın. Çünkü, her SCSI birimi, üreticisine göre çeşitli farklılıklar içermektedir.
11.2.2 OLASI SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
Sorun:
C: Drive Error veya A: Drive, Error hatası veriyor.
Çözüm:
SCSI arabirim takıldıktan sonra bilgisayarın BlOS' undan sabit disk ve disket sürücü tanımları kapatılmamıştır. SCSI arabirimi bu tanımları kendi BIOS'unda saklar.
Disket sürücü kabloları SCSI arabirimi yerine süper I/O kartına takılmıştır.
Sorun:
SCSI arabirimim: bir ,sabitdisk takılı olduğu halde ard arda birçok sürücü (D:, E:, F: ...) görmektidir.
Çözüm:
Sabitdisk üzerinde: bulunan "Terminating Resistors" jumper'nı kapatınız.
Sorun:
Sabit diski gördüğü halde disket sürücüyü görmüyor.
Çözüm:
Hangi arabirimi kullanacağınıza karar verin. Eğer disket sürücüyü SCSI olarak kullanacaksanız, süper I/O kartı üzerinden disket sürücü arabirimini kapatın. Daha sonra bilgisayarın BIOS' undan sürücü tanımını "none" yapın.
Sorun:
SCSl arabirimine iki sabit disk takılı olduğu halde sabit diskten açılmıyor.
Çözüm:
Diskler arası ID sıralaması yapılmamış olabilir. Kullanıcı kılavuzundan yararlanarak bu ayarlamaları yapın. Öncelikli açmasını istediğiniz sabit diski ID0 tanımlayın. Sonrakini ise ID1 olarak tanımlayın.
SES KARTLARI ve JOYSTICK
12.1 SES KARTLARI
Ses kartları, PC'lerde bir zamanların beeP sesinin ötesinde, olağanüstü sesler sunabilen kartlardır. PC hoparlöründen çıkan basit sistem sesleri de ses kartları yardımıyla yükseltilebilir. Ses kartlarının harici hoparlörleri bulunmaktadır
Ses kartları, genel olarak 8 ve 16 bitlik olabilmektedir. Bunlara Sound Blaster ve Sound Blaster16 örnek verilebilir. 32 bitlik ses kartları da bulunmaktadır.
Her alanda olduğu gibi bu alanda da çeşitli standartlar vardır. Ses kartınız Sound Blaster ise hiçbir uyum problemi çıkarmadan kullanılabilir. Hemen hemen tüm bilgisayar programları Sound Blaster'ı desteklemektedir. Sound Blaster'dan sonra gelen ses kartı standardı ise Adlib'dir.
Bu ikisinin dışında. D/A, Covox Speech Thing. Disney Sound Source ve Roland gibi çeşitli ses kartı standartları da vardır.
Ses kartları, PC'lerin birkaç ses çıktısı verebilen özel ses birimleri haline gelmiştir. Ayrıca bir mikrofon yada bir müzik aygıtından girilecek sesler bilgisayar üzerine işlenebilir. Çıkış güçleri ortalama 3-5 Watt arasındadır.
Gelişmiş ses kartları yardımı ile bilgisayara sesle kumanda etme olanağı da ortaya çıkmaktadır. Sound Blaster16 Pro ile gelen bir yazılım yardımı ile windows ortamında tüm komutlar sesli olarak verilebilir. Ancak bir sesin tanımlanması hiçte kolay değildir. Örneğin bir komutun, komutu veren kişinin çok farklı şekillerde o komutu tekrar etmesi gerekmektedir. Ancak gelişmekte olan teknoloji bu sorunları aşarak, bilgisayarların sesli kontrol edileceği günleri müjdelemektedir.
Ses kartları, gelişen oyunlar ve windows'un sunduğu olanaklar ile birlikte bir PC için vazgeçilmez olmaktadır. Ses kartları ile birlikte video / grafik uygulamalarının gelişmesi ile multimedia kavramı doğmuştur.
Multimedia, (çoklu ortam) metin, ses, grafik ve video'nun bir arada kullanılmasıdır. Multimedia, yakın vadede bir PC için vazgeçilmez bir standart halini almaktadır.
12.1.1 SES KARTLARININ MONTAJI
Diğer tüm kartlarda olduğu gibi, ses kartlarında da öncelikle kaç bitlik olduğuna dikkat etmek gerekir.
1. ADIM:
Ses kartınız 8 bitlik bir kart ise, 8 bitlik bir genişleme yuvası 16 bitlik bir kart ise 16 bitlik bir genişleme yuvasına ihtiyacınız olacaktır.
2. ADIM:
Kartı hangi yuvaya takacağınızı belirledikten sonra, bu işlemi dikkatlice gerçekleştirin.
Eğer sisteminizde standart I/O kartı dışında bir kart (tarayıcı arabirimi, tele sekreter kartı vb.) bulunmuyorsa, herhangi bir jumper ayarlamasına gerek kalmadan ses kartınızı kolayca sisteme adapte edebilirsiniz.
Çoğu ses kartı, PC_SPK olarak adlandırılan bir girişe sahiptir. Bu giriş, bilgisayar hoparlörüne gelen seslerin, ses kartı aracılığıyla hoparlörlerden çıkmasını sağlar.
3. ADIM:
Önce ses kartının kılavuzuna bakarak, ses kartındaki girişi tespit edin.
4. ADIM:
Anakart üzerinde bulunan speaker çıkışını, ses kartındaki ilgili yere bağlayın.
5. ADIM:
Ses kartlarının çoğunda bir joystick (oyun çubuğu) bağlantısı bulunmaktadır. Eğer bilgisayardaki başka kartlarda da joystick bağlantısı varsa, bu iki bağlantı büyük olasılıkla çakışacaktır. Bu çakışmayı engellemek için, ses kartı üzerinden bir jumper ayarlaması gerekir.
Ses kartının kullanım kılavuzunu inceleyerek bu ayarları yapın.
6. ADIM:
Bu ayarlamalardan sonra, ses kartına, üzerinde yazan ya da kılavuzunda gösterilen yere hoparlörleri takın.
7. ADIM:
Son olarak ta ses kartınızla birlikte gelen yazılımları sisteme yükleyin.
Kaliteli birçok ses kartında, kartın doğru olarak kurulup kurulmadığını test eden yazılımlar vardır. Bu yazılımlardan mutlaka yararlanın.
12.1.2 OLASI SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
Sorun:
Ses çıkmıyor.
Çözüm:
- Ses kartının arkasındaki ses açıp kapamaya yarayan ayar düğmesini kontrol edin.
- Hoparlörleri ses kartınızın doğru çıkışına bağlayıp bağlamadığınızı kontrol edin.
- Varsa, hoparlörlerin üzerindeki ses ayar düğmelerini ve açma/kapama anahtarlarını kontrol edin.
- Varsa, hoparlörlerin üzerindeki pil veya adaptör girişlerini gözden geçirin.
Sorun:
Ses çıkıyor ama parazit var.
Çözüm:
Bu sorun bilgisayarın güç kaynağından kaynaklanabilir. Bu durumda yapılacak en iyi şey, ses kartı üzerindeki ayar düğmesini kısıp hoparlördeki sesi açmaktır.
Güç kaynağınızı bir elektronikçiye gösterin.
Sorun:
Ses kartı üzerindeki joystick çalışmıyor.
Çözüm:
I/O kartı üzerinde bulunan joystick portu ile ses kartı üzerindeki port çakışıyor olabilir. Kullanım kılavuzlarından yararlanarak portlardan birini kapatın.
Sorun:
Ses kartı çalışmıyor.
Çözüm:
DMA (Direct Memory Access/Doğrudan bellek erişimi) kanalını ve IRQ (Interrupt/kesilme) numarasını kontrol edip, bilgisayarınızdaki diğer kartlar ile çakışıp çakışmadığına bakın.
Sistem saati IRQ0'ı, klavye lRQ1'i, seri çıkışlar IRQ3 ve IRQ4'ü, paralel çıkış IRQ7'yi, görüntü kartı IRQ9'u kullanırlar. Bu durumda en uygun kesilme IRQ5 olacaktır.
Disket controller DMA2'yi, birçok ses kartı ise DMA1 kanalını kullanmaktadır.
DMA kanalı ve IRQ gibi değerler autoexec.bat ve config.sys dosyalarına ses kartı yazılımı tarafından, kurulum sırasında kaydedilmiştir.
Sorun :
Bir ses kartı programı çalıştırıldığında "out of environment space"
hatası veriyor.
Çözüm:
Config.sys dosyasına bir editör yardımıyla girip. SHELL=C:\DOS\COMMAND.COM /E:512 /P satırını ekleyin.
Örnek bir Config.sys dosyası;
DEVICE=C:\DOS\SETVER.EXE
DEVICE=C:\DOS\HIMEM.SYS FILES=30
BUFFERS=30
DOS=HIGH
LASTDRIVE=E
DOS=UMB
Sorun : Ses kartı, Sound Blaster ve Windows ortamında ses çıkmıyor. Yada rasgele sorunlar çıkıyor.
Çözüm:
Windows dizini altında bulunan system.ini dosyasını bir editör yardımıyla görüntüleyin. System.ini dosyasında aşağıdaki satırların olup/olmadığını kontrol edin.
(Drivers]
timer=timer.drv
midimapper=midimap.drv
AUX=sbl6snd.drv
Wave=sbl6snd.drv
MIDI=Sbl6fm.drv
MIDI=Sb16snd.drv
[sndblst.drv]
Port=220
MIDIPort=330
Int=5
DmaChannel=1
HDmaChannel=5
Sorun : 16 bitlik bir ses kartı olmasına rağmen, 8 bitlik bir kart gibi ses çıkarıyor.
Çözüm : Low DMA ve High DMA kanallarını, kartla verilen bir test programıyla gözden geçirin.
JOYSTICK
Bilgisayardaki bazı oyunların rahat ve gerçeğe daha yakın kontrol edilmesine yarayan bir aygıttır. Oyun çubuğu olarak ta bilinir.
Bir bilgisayara iki joystick bağlanarak bir oyunu iki kişinin karşılıklı oynaması sağlanabilir.
Bilgisayara bağlanması çok kolaydır. Bir joystick bağlantısı için, I/0 kartı üzerinde bulunan game port kullanılabilir. Ayrıca birçok ses kartı üzerinde de bir game port vardır.
İki joystick bağlanması durumunda ise iki adet joystick bağlantısına olanak tanıyan 8 bitlik bir joystick arabirimi kullanılmalıdır.
Burada game port ile ilgili bir durumu belirtmek gerekmektedir. Ses kartı ve I/O kartı üzerinde aynı anda game port bulunması durumunda bir çakışma olabilir. Bu nedenle joystick sağlıklı çalışmaz. Bu sorun ses kartı ya da I/O kartı üzerindeki game port devre dışı bırakılarak çözülebilir. Bu işlem için ses kartı ve I/O kartı kullanıcı kılavuzundan yararlanın.
Ses kartları üzerindeki game port, aynı zamanda MIDI girişi olarak ta kullanılmaktadır.
12.3 MIDI
Müzik enstrümanları sayısal arabirimidir. Bilgisayar ve ses sentezcilerinin aralarında haberleşmelerini sağlayan bir protokoldür. Gidip gelen mesajlar örneklenmiş ses değil, hangi notanın çalınacağı, enstrüman sesinin ne olacağı gibi bilgilerdir. Bu mesajlar sayısal olarak iletilir.
Ethemet kartları network sistemlerinde kullanılan bilgisayarlar (terminaller ve ana bilgisayarlar) arasındaki iletişimi sağlayan devrelerdir. Ethernet kartlar 8, 16 ve 32 bit'lik olabilmektedir.
11.1.1 BÖLÜMLERİ
şekilde de göriildüğü gibi, ethemet kartları çeşitli bölümlerden oluşmaktadır. Bu bölümler aşağıda açıklanmaktadır.
UTP (Unshielded Twisted Pair) Port
Bir kablo bağlantı çeşididir.
Bu kablo yardımıyla yapılan, bilgisayarlar arası bağlantı Ana bilgisayara bağlı dağıtıcı aygıtlar (multiplexer) yardımıyla terminallere dağıtılır.
Led Indicators
Bu ışıklar(led) yardımıyla giden-gelen veriler /çakışma /kablo kopukluğu gibi durumlar gözlenir.
Socket For Optional BootROM
Sistemin ethernet kart üzerine takılan bir ROM devre yardımıyla açmasını (ana bilgisayara bağlanması) sağlayan BootROM' un takıldığı yuva.
BNC Port
BNC yaygın olarak kullanılan bir bağlantı çeşididir. Kısa mesafelerde kullanılır ve ucuzdur.
Çeşitli bilgisayarların aynı hat üzerinden seri olarak bağlanmasını sağlar.
Jumper ayarları
Ethernet kartlar üzerinde çeşitli jumper ayarları bulunmaktadır. Bu jumper ayarları ; BootROM seçimi, kablo mesafesi, IRQ, I/O base adress v.b ayarlamalar içindir. Bazı ethernet kartlarda jumper bulunmamaktadır. Yapılacak ayarlamalar, kartla birlikte gelen bir setup yazılımı yardımıyla yapılır.
11.1.2 ETHERNET KARTLARININ MONTAJI
Ethernet kartının montajı, herhangi bir kartm montajı kadar kolaydır.
1. ADIM: Jumper ayarlarmın yapılması.
Eğer ethernet kartınız Jumper'li ise bazı jumper ayarları yapmanız gerekebilir. Jumper seti gerektiren durumlar;
1- Ethernet kartı takılan terminalin Sabit disk'ten, ya da disketten değil de BootROM'dan açılı, yapması istenebilir. Bunun için, ethemet kartınıza uygun (genelde NE2000'dir) bir BootROM takarak, üzerindeki jumperları BootROM olarak ayarlamalısınız.
2- Sisteminizde dahili modem benzeri bir aygıt varsa, ethernet kartın IRQ(kesme) ve I/O BASE adreslerini ayarlamanız gerekecek.
3- Bazı echernet kartları üzerinde kablo mesafesini ayarlamak için bir jumper bulunabilir. Bu jumper yardımı ile kablo mesafesi ayarlanır.
2. ADIM: Uygun yuva belirlendikten sonra, kartın takılması. Ethernet kartınızı 8, 16 ya da 32 bitlik olmasına göre bir yuva belirleyip takınız.
3. ADIM: Vidaların takılması.
Kartınız yuvaya tam olarak oturttuktan sonra vidasını takıp sağlamlaştırın. Daha sonra kasa kapağını kapatabilirsiniz.
11.1.3 OLASI SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
Sorun:
Bilgisayarlar arasında bağlantı kurulamıyor.
Çözüm:
Ethernet kablosunu ve konnektörleri kontrol edin.
Sorun:
Kullanılan işletim sistemi, ethernet kartı yok hatası veriyor.
Çözüm:
Ethernet kart, sistemdeki başka bir kart ile çakışıyor olabilir. Kartın IRQ ve BASE adres ayarlarını gözden geçirin.
Sorun:
Bazen bağlantı kesiliyor.
Çözüm:
Etheroet kartında problem olabilir. Başka bir kart deneyin. Kabloda kopukluk olabilir. Bir ölçü aleti ile kabloyu ölçün. Konnektörlerde kısa devre olabilir. Konnektörleri kontrol edin.
Sorun:
Kabto ve konnektörler sağlam, çalıştığı bilinen bir kart kullanılıyor ama bağlantı yok.
Çözüm:
Kartı başka bir yuvada deneyin. Anakartın bu ethernet kart ile uyumluluğunu gözden geçirin. Ethernet kartı ile çakışan bir kart olup olmadığına bakın
Soru:
Ethernet kartın takılı olduğu bilgisayarda fare çalışmıyor.
Çözüm:
Ethernet kartları genellikle IRQ3, BASE adres 300h'yi kullanırlar. Burada fare'nin takılı olduğu seri portun IRQ'larını gözden geçirin.
Sorun:
BootROM takılı olduğu halde BootROM'dan açmıyor.
Çözüm:
Sistemin BootROM'dan açması için gerekenleri yapın. Bu işlem kullanılan işletim sistemine göre değişir. Örneğin; Novell işletim sisteminde WSGEN komutu kullanılır. WSGEN komutuyla, açılış disketi okutularak, bu disketteki bilgilerin bulunduğu bir dosya (NET$DOS.SYS) oluşturulur. Bu işlem bir defa yapılır, ve bilgisayarı diskete gerek duymadan BootROM'dan açtırabilirsiniz
Jumper'lı bir ethernet kartı kullanılıyorsa, kullanım kılavuzundan yararlanarak, kartın BootROM ile ilgili jumper ayarlarını yapın.
Jumper'sız ethemet kart ise, yanında gelen setup disketi yardımı ile ethernet karta BootROM'u tanıtın.
BootROM'lar çeşitli kapasitelerde olabilmektedir. BootROM'un kaç KB olduğunu ayarlayan jumper'ı gözden geçirin.
Ethernet kartlarında genellikle NE2000 uyumluluğu aramamaktadır. Kullanılan BootROM, NF2000 ile uyumlu değildir ya da ethernet üzerinden bu tanımlama yapılmamıştır.
Sorun:
Novell işletim sistemi altında, ethernet Ethernet Hardware Fails To Respond mesajı veriyor.
Çözüm:
Ethernet kartı takılı değildir. Bilgisayar ethernet kartını görmüyor ya da kart arızalı olabilir.
11.2 SCSI ARABİRİMİ
SCSI (Small Computer System Interface), bir disk arabiriminin ötesinde çok çeşitli çevre biriınlerini denetleyen bir aygıt yöneticisidir. SCSI, kendi üzerindeki BIOS yardımı ile bilgisayarın BIOS'undan bağımsız olarak çeşitli çevre birimlerini yönetmektedir. SCSI, CD-ROM, Sabit Disk, Disket Sürücü, Teyp Yedekleme Birimi gibi ard arda bağlanmış 7 adet aygıtı denetleyebilir.
11.2.1 SCSI ARABİRİMİNİN MONTAJI
SCSI arabiriminin montajı, diğer arabirimlere göre daha zordur.
1. ADIM:
SCSI arabiriminin kaç bitlik olduğuna göre (8,16 ya da 32), onu takacağınız genişleme yuvasını belirleyiniz. Ancak 8 bitlik kartlar anık pek kullanılmamaktadır. Büyük olasılıkla 16 bitlik bir kart olacaktır. Bu kartı 16 bitlik bir genişleme yuvasına takınız.
2. ADIM:
SCSI karta bağlayacağınız birimlerin her birine, "ID number" olarak adlandırılan ve 0'dan 7'ye kadar değer alabilen sayılar atanmaktadır. SCSI arabirimi, standart olarak 7 değeri ile gelir. Diğer taraftan, SCSI arabirimine bağlanan birimler ise, 0 veya 1 atanmış olarak bulunmaktadır. Bu numaraları SCSI kartı üzerindeki jumper'ları kullanarak değiştirebilirsiniz.
3. ADIM:
Kart ile birlikte gelen ve SCSI birimleri ile iletişimi sağlayacak olan kabloları karta takın.
4. ADIM:
Eğer SCSI arabirimini disket sürücü için de kullanacaksanız, ya disket sürücü kontrol kartını iptal ederek SCSI üzerindekini (Floppy Disk Connector) kullanacaksınız, ya da eski kontrol kartınızı kullanmaya devam edeceksiniz. SCSI üzerindeki sürücüyü jumperlardan kapatın.
5. ADIM:
SCSI arabirimine taktığınız kabloları, ilgili birimlere bağlayın.
6. ADIM:
SCSI arabirimleri genellikle 0 numaralı aygıttan boot (açılış) etmenize izin verirler. Bu yüzden açılış yapacak aygıtı 0 olarak numaralandırın. Sonraki aygıtları da 1'den itibaren numaralandırın.
7. ADIM:
Son olarak, son SCSI biriminizdeki "Terminating Resistors / Sonlandırma Direnci" olarak adlandırılan ve başka SCSI biriminin olmadığını ifade eden jumper'ı kapatınız.
Her SCSI biriminin arkasında bir SCSI çıkışı bulunmaktadır. Bu çıkış yardımıyla, harici aygıtların bağlanması sağlanmaktadır. (External SCSI Connector). Örneğin, harici CD-ROM sürücü.
SCSI arabiriminin yukarıda anlatılan montajı sırasında, elinizdeki kartla ilgili ayrıntılar için kullanım kılavuzundan mutlaka yararlanın. Çünkü, her SCSI birimi, üreticisine göre çeşitli farklılıklar içermektedir.
11.2.2 OLASI SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
Sorun:
C: Drive Error veya A: Drive, Error hatası veriyor.
Çözüm:
SCSI arabirim takıldıktan sonra bilgisayarın BlOS' undan sabit disk ve disket sürücü tanımları kapatılmamıştır. SCSI arabirimi bu tanımları kendi BIOS'unda saklar.
Disket sürücü kabloları SCSI arabirimi yerine süper I/O kartına takılmıştır.
Sorun:
SCSI arabirimim: bir ,sabitdisk takılı olduğu halde ard arda birçok sürücü (D:, E:, F: ...) görmektidir.
Çözüm:
Sabitdisk üzerinde: bulunan "Terminating Resistors" jumper'nı kapatınız.
Sorun:
Sabit diski gördüğü halde disket sürücüyü görmüyor.
Çözüm:
Hangi arabirimi kullanacağınıza karar verin. Eğer disket sürücüyü SCSI olarak kullanacaksanız, süper I/O kartı üzerinden disket sürücü arabirimini kapatın. Daha sonra bilgisayarın BIOS' undan sürücü tanımını "none" yapın.
Sorun:
SCSl arabirimine iki sabit disk takılı olduğu halde sabit diskten açılmıyor.
Çözüm:
Diskler arası ID sıralaması yapılmamış olabilir. Kullanıcı kılavuzundan yararlanarak bu ayarlamaları yapın. Öncelikli açmasını istediğiniz sabit diski ID0 tanımlayın. Sonrakini ise ID1 olarak tanımlayın.
SES KARTLARI ve JOYSTICK
12.1 SES KARTLARI
Ses kartları, PC'lerde bir zamanların beeP sesinin ötesinde, olağanüstü sesler sunabilen kartlardır. PC hoparlöründen çıkan basit sistem sesleri de ses kartları yardımıyla yükseltilebilir. Ses kartlarının harici hoparlörleri bulunmaktadır
Ses kartları, genel olarak 8 ve 16 bitlik olabilmektedir. Bunlara Sound Blaster ve Sound Blaster16 örnek verilebilir. 32 bitlik ses kartları da bulunmaktadır.
Her alanda olduğu gibi bu alanda da çeşitli standartlar vardır. Ses kartınız Sound Blaster ise hiçbir uyum problemi çıkarmadan kullanılabilir. Hemen hemen tüm bilgisayar programları Sound Blaster'ı desteklemektedir. Sound Blaster'dan sonra gelen ses kartı standardı ise Adlib'dir.
Bu ikisinin dışında. D/A, Covox Speech Thing. Disney Sound Source ve Roland gibi çeşitli ses kartı standartları da vardır.
Ses kartları, PC'lerin birkaç ses çıktısı verebilen özel ses birimleri haline gelmiştir. Ayrıca bir mikrofon yada bir müzik aygıtından girilecek sesler bilgisayar üzerine işlenebilir. Çıkış güçleri ortalama 3-5 Watt arasındadır.
Gelişmiş ses kartları yardımı ile bilgisayara sesle kumanda etme olanağı da ortaya çıkmaktadır. Sound Blaster16 Pro ile gelen bir yazılım yardımı ile windows ortamında tüm komutlar sesli olarak verilebilir. Ancak bir sesin tanımlanması hiçte kolay değildir. Örneğin bir komutun, komutu veren kişinin çok farklı şekillerde o komutu tekrar etmesi gerekmektedir. Ancak gelişmekte olan teknoloji bu sorunları aşarak, bilgisayarların sesli kontrol edileceği günleri müjdelemektedir.
Ses kartları, gelişen oyunlar ve windows'un sunduğu olanaklar ile birlikte bir PC için vazgeçilmez olmaktadır. Ses kartları ile birlikte video / grafik uygulamalarının gelişmesi ile multimedia kavramı doğmuştur.
Multimedia, (çoklu ortam) metin, ses, grafik ve video'nun bir arada kullanılmasıdır. Multimedia, yakın vadede bir PC için vazgeçilmez bir standart halini almaktadır.
12.1.1 SES KARTLARININ MONTAJI
Diğer tüm kartlarda olduğu gibi, ses kartlarında da öncelikle kaç bitlik olduğuna dikkat etmek gerekir.
1. ADIM:
Ses kartınız 8 bitlik bir kart ise, 8 bitlik bir genişleme yuvası 16 bitlik bir kart ise 16 bitlik bir genişleme yuvasına ihtiyacınız olacaktır.
2. ADIM:
Kartı hangi yuvaya takacağınızı belirledikten sonra, bu işlemi dikkatlice gerçekleştirin.
Eğer sisteminizde standart I/O kartı dışında bir kart (tarayıcı arabirimi, tele sekreter kartı vb.) bulunmuyorsa, herhangi bir jumper ayarlamasına gerek kalmadan ses kartınızı kolayca sisteme adapte edebilirsiniz.
Çoğu ses kartı, PC_SPK olarak adlandırılan bir girişe sahiptir. Bu giriş, bilgisayar hoparlörüne gelen seslerin, ses kartı aracılığıyla hoparlörlerden çıkmasını sağlar.
3. ADIM:
Önce ses kartının kılavuzuna bakarak, ses kartındaki girişi tespit edin.
4. ADIM:
Anakart üzerinde bulunan speaker çıkışını, ses kartındaki ilgili yere bağlayın.
5. ADIM:
Ses kartlarının çoğunda bir joystick (oyun çubuğu) bağlantısı bulunmaktadır. Eğer bilgisayardaki başka kartlarda da joystick bağlantısı varsa, bu iki bağlantı büyük olasılıkla çakışacaktır. Bu çakışmayı engellemek için, ses kartı üzerinden bir jumper ayarlaması gerekir.
Ses kartının kullanım kılavuzunu inceleyerek bu ayarları yapın.
6. ADIM:
Bu ayarlamalardan sonra, ses kartına, üzerinde yazan ya da kılavuzunda gösterilen yere hoparlörleri takın.
7. ADIM:
Son olarak ta ses kartınızla birlikte gelen yazılımları sisteme yükleyin.
Kaliteli birçok ses kartında, kartın doğru olarak kurulup kurulmadığını test eden yazılımlar vardır. Bu yazılımlardan mutlaka yararlanın.
12.1.2 OLASI SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
Sorun:
Ses çıkmıyor.
Çözüm:
- Ses kartının arkasındaki ses açıp kapamaya yarayan ayar düğmesini kontrol edin.
- Hoparlörleri ses kartınızın doğru çıkışına bağlayıp bağlamadığınızı kontrol edin.
- Varsa, hoparlörlerin üzerindeki ses ayar düğmelerini ve açma/kapama anahtarlarını kontrol edin.
- Varsa, hoparlörlerin üzerindeki pil veya adaptör girişlerini gözden geçirin.
Sorun:
Ses çıkıyor ama parazit var.
Çözüm:
Bu sorun bilgisayarın güç kaynağından kaynaklanabilir. Bu durumda yapılacak en iyi şey, ses kartı üzerindeki ayar düğmesini kısıp hoparlördeki sesi açmaktır.
Güç kaynağınızı bir elektronikçiye gösterin.
Sorun:
Ses kartı üzerindeki joystick çalışmıyor.
Çözüm:
I/O kartı üzerinde bulunan joystick portu ile ses kartı üzerindeki port çakışıyor olabilir. Kullanım kılavuzlarından yararlanarak portlardan birini kapatın.
Sorun:
Ses kartı çalışmıyor.
Çözüm:
DMA (Direct Memory Access/Doğrudan bellek erişimi) kanalını ve IRQ (Interrupt/kesilme) numarasını kontrol edip, bilgisayarınızdaki diğer kartlar ile çakışıp çakışmadığına bakın.
Sistem saati IRQ0'ı, klavye lRQ1'i, seri çıkışlar IRQ3 ve IRQ4'ü, paralel çıkış IRQ7'yi, görüntü kartı IRQ9'u kullanırlar. Bu durumda en uygun kesilme IRQ5 olacaktır.
Disket controller DMA2'yi, birçok ses kartı ise DMA1 kanalını kullanmaktadır.
DMA kanalı ve IRQ gibi değerler autoexec.bat ve config.sys dosyalarına ses kartı yazılımı tarafından, kurulum sırasında kaydedilmiştir.
Sorun :
Bir ses kartı programı çalıştırıldığında "out of environment space"
hatası veriyor.
Çözüm:
Config.sys dosyasına bir editör yardımıyla girip. SHELL=C:\DOS\COMMAND.COM /E:512 /P satırını ekleyin.
Örnek bir Config.sys dosyası;
DEVICE=C:\DOS\SETVER.EXE
DEVICE=C:\DOS\HIMEM.SYS FILES=30
BUFFERS=30
DOS=HIGH
LASTDRIVE=E
DOS=UMB
Sorun : Ses kartı, Sound Blaster ve Windows ortamında ses çıkmıyor. Yada rasgele sorunlar çıkıyor.
Çözüm:
Windows dizini altında bulunan system.ini dosyasını bir editör yardımıyla görüntüleyin. System.ini dosyasında aşağıdaki satırların olup/olmadığını kontrol edin.
(Drivers]
timer=timer.drv
midimapper=midimap.drv
AUX=sbl6snd.drv
Wave=sbl6snd.drv
MIDI=Sbl6fm.drv
MIDI=Sb16snd.drv
[sndblst.drv]
Port=220
MIDIPort=330
Int=5
DmaChannel=1
HDmaChannel=5
Sorun : 16 bitlik bir ses kartı olmasına rağmen, 8 bitlik bir kart gibi ses çıkarıyor.
Çözüm : Low DMA ve High DMA kanallarını, kartla verilen bir test programıyla gözden geçirin.
JOYSTICK
Bilgisayardaki bazı oyunların rahat ve gerçeğe daha yakın kontrol edilmesine yarayan bir aygıttır. Oyun çubuğu olarak ta bilinir.
Bir bilgisayara iki joystick bağlanarak bir oyunu iki kişinin karşılıklı oynaması sağlanabilir.
Bilgisayara bağlanması çok kolaydır. Bir joystick bağlantısı için, I/0 kartı üzerinde bulunan game port kullanılabilir. Ayrıca birçok ses kartı üzerinde de bir game port vardır.
İki joystick bağlanması durumunda ise iki adet joystick bağlantısına olanak tanıyan 8 bitlik bir joystick arabirimi kullanılmalıdır.
Burada game port ile ilgili bir durumu belirtmek gerekmektedir. Ses kartı ve I/O kartı üzerinde aynı anda game port bulunması durumunda bir çakışma olabilir. Bu nedenle joystick sağlıklı çalışmaz. Bu sorun ses kartı ya da I/O kartı üzerindeki game port devre dışı bırakılarak çözülebilir. Bu işlem için ses kartı ve I/O kartı kullanıcı kılavuzundan yararlanın.
Ses kartları üzerindeki game port, aynı zamanda MIDI girişi olarak ta kullanılmaktadır.
12.3 MIDI
Müzik enstrümanları sayısal arabirimidir. Bilgisayar ve ses sentezcilerinin aralarında haberleşmelerini sağlayan bir protokoldür. Gidip gelen mesajlar örneklenmiş ses değil, hangi notanın çalınacağı, enstrüman sesinin ne olacağı gibi bilgilerdir. Bu mesajlar sayısal olarak iletilir.